حتی قبل از اختتام مهلت ثبت نام برای نامزدی ریاست جمهوری افغانستان، بر نامه صرف نظر کردن از نامزدی خود به نفع نامزدان دیگر آغاز گردید. گل آغا شیر زوی، والی ننگرهار، که گفته می شد یکی از نامزدان احتمالی ریاست جمهوری است و حتی حمایت باراک اوباما را نیز با خود دارد به نفع کرزی از نامزدی اش انصراف داد. علی احمد جلالی و انور الحق احدی نیز بدون اینکه از کسی حمایت کنند،  چنین کردند. از 41 نامزد باقیمانده تا حال 4 تن آنها از نامزدی خود به نفع نامزدان دیگر کنار رفتند که این اقدام چندان هم قابل توجه نبوده است، زیرا این 4 نامزد اشخاصی مشهور و با قدرت در صحنه سیاسی افغانستان به حساب نمی آمدند و توقع هم نمی رفت تا آرای زیادی بدست آورند. در این میان آوازه هائی نیز از انصراف نامزدان پیشتاز به نفع نامزد پیشتاز دیگر بگوش می رسد. باری شنیده شد که کرزی به نفع عبدالله کنار می رود، یا اینکه ع%�ین المللی، وی یکی از رقبای اصلی کرزی به شمار می رود. شاید همین نکته بوده است که کرزی به گفته آقای احمد زی �8��%A مرتبه با وی تماس شده تا از نامزدی اش به نفع کرزی بگذرد و در عوض پست مهم ریاست اجرایوی را بدست آورد. هر چند تف حال، آقای احمد زی احتمال پیوستنش را به کرزی رد نموده است و معلوم هم نیست که پست ریاست اجرایوی به اساس قانو� ا�ساسی افغانستان چه موقف حقوقی می تواند داشته باشد.  

به نظر می رسد که کرزی از جایگاه خود در میان مردم مطمئن نیست و به همین علت تلاش کرده با هر متنفذ، بزرگ قومی، قوماندان سابق و یا رهبر دینی معامله نموده، وعده وزارت و ولایت بدهد و حتی بزرگترین قاچاق بران مواد مخدر را عفو و رها نماید تا از این طریق بتواند آرای مردم طرفدار افراد مذکور را بدست آورد. با این حال، بی کاری، فساد در حکومت، بی امنیتی و نبود یک بر نامه مدیریتی درست برای کشور باعث شده تا کرزی نتواند روی آرایی که این رهبران و متنفذین قولشان را داده اند حساب کند. به همین لحاظ، کرزی در فکر راه جایگزین افتاده و در پی این است تا یکی از عمده ترین رقبای خود را در کنار خود آورده و عرصه را بر رقیب قدرمتند خود دکتر عبدالله تنگ بسازد. اشرف غنی احمد زی می تواند به شکل گسترده آرای کرزی را که بیشتر از مناطق پشتون نشین جنوب و شرق  کشور بدست می آید را به خود اختصاص دهد و مانع پیروزی کرزی حد اقل در دور اول انتخابات شود. بر علاوه، در صورت پیوستن احمد زی به کرزی، کرزی می تواند ادعا کند که از نگاه اقتصادی اشرف غنی شخص مناسبی است که می تواند در برنامه های اقتصادی حکومت آینده تغییرات عمده ای را وارد سازد. در صورت وقوع چنین سناریویی، برنده اصلی آقای کرزی است، چون توانسته قسمت بیشتر آرای جنوب را به خود اختصاص دهد. اما با�="text-align: right; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="rtl">بر علاوه، سیستم کنونی حکومتی کاملاً آغشته به فساد است و آوردن تغییر در آن کار ساD9�ۈ7 ای نیست. اشرف غنی که فقط جزئی از این نوع سیستم خواهد بود، نمی تواند و نه هم قانون برایش این اجازه را داده �Cر%Dت تا بجای رئیس جمهور دست به مبارزه علیه فساد در تمام سطوح دولتی بزند. شخص کرزی نیز که در طی هشت سال گذشته ث�%ر�%8� ساخته است که تمایل و توانائی مبارزه با فساد را ندارد. در این صورت شعار مبارزه و ریشه کردن فساد اشرف غنی ند �%2 تحقق نخواهد یافت.

موضوع دیگر که �%8فراد وفادار خود بسازد. به عنوان مثال، اشرف غنی احمد زی خواستار از میان بر داشتن ریاست اداره امور و وزارت اقتصاد است، چیزی که کرزی مخالف آن است. زیرا کرزی به پست هائی ضرورت دارد تا افراد مورد نظر خود را در آنها جای بدهد. در چنین سناریوئی، دست و بال اشرف غنی بسته خواهد بود و وی موفق به اجرای برنامه های خود نخواهد بود.

بر علاوه، سیستم کنونی حکومتی کاملاً آغشته به فساد است و آوردن تغییر در آن کار ساده ای نیست. اشرف غنی که فقط جزئی از این نوع سیستم خواهد بود، نمی تواند و نه هم قانون برایش این اجازه را داده است تا بجای رئیس جمهور دست به مبارزه علیه فساد در تمام سطوح دولتی بزند. شخص کرزی نیز که در طی هشت سال گذشته ثابت ساخته است که تمایل و توانائی مبارزه با فساد را ندارد. در این صورت شعار مبارزه و ریشه کردن فساد اشرف غنی نیز تحقق نخواهد یافت.

موضوع دیگر که می تواند مانع اجرای برنامه های اشرف غنی احمدی زی شود، حضور گسترده مخالفین احمدزی در تیم کرزی است. محمد قسیم فهیم، کریم خلیلی، محمد محقق، عبد الرب رسول سیاف، مجددی، عبد الرشید دستوم و تعدادی دیگر از متنفذین قومی کسانی هستند که نه تمایل به حمایت از برنامه های آقای احمد زی دارند و نه هم به او اجازه قدرتمند شدن را می دهند. کرزی در واقع، در ازای حمایت این اشخاص از او، قدرت را بین آنها تقسیم کرده است و چه بسا وزارتخانه هائی را که اشرف غنی احمد زی برای اصلاحات مهم می داند جزء مثلاً پنج وزارتخانه ای باشد که برای آقای محقق وعده داده شده است. به این دلیل نیز اشرف غنی احمدزی با پیوست به کرزی نمی تواند در پیاده کردن برنامه هایش موفق باشد.

در صورت وقوع سناریوی انصراف احمد زی به سود کرزی، طرفداران وی که کم هم نیستند، از وی دلسرد شده و شاید حاضر نباشند به حمایت خود از وی ادامه دهند. شخصیت آقای احمد زی نیز که خود را طلایه دار اصلاحات آینده می داند زیر سوال خواهد رفت زیرا با معاملاتی که کرزی بر سر حکومت آینده تا حال انجام داده است، بعید است زمینه ای برای اصلاحات وجود داشته باشد. در صورت شکست برنامه های احمد زی در حکومت کرزی، استعفای آقای احمد زی از مقام احتمالی اش دور از امکان نیست.  

با نزدیک شدن انتخابات افغانستان، بازار حمایت از نامزدان ریاست جمهوری نیز داغ شده است. هر نامزد در تلاش این است تا سایر نامزدان را به نفع خود از انتخابات منصرف سازد، و هم چنین حمایت رهبران قومی، دینی و منطقوی را بدست آورد. در این میان، حامد کرزی از همه بیشتر سبقت گرفته و تا توانسته با معاملات کوچک و بزرگ حمایت تعدادی از بزرگان قومی و متنفذین را بدست آورد. شاید مهمترین این افراد محمد قسیم فهیم، کریم خلیلی، محمد محقق، رشید دستوم، رسول سیاف، سید جعفر رهبر اسماعیلیه های افغانستان گل آغای شیر زوی باشد. دکتر عبد الله نیز توانسته حمایت تعدادی دیگر از متنفذین را بدست آورد. محمد عطا نور، برهان الدین ربانی، سید اسحاق گیلانی، نمایندگان هزاره در پارلمان، عرفانی، اکبری و تعدادی از سر کردگان حزب جنبش ملی در قطار حمایت کنندگان او هستند. تا اکنون اسماعیل خان غائب بزرگ این معرکه است.

هر چند احتمال دارد پست دولتی اسماعیل مانع این شده باشد تا وی علناً از کسی حمایت کند، ولی یقییناً که وی در حال سبک و سنگین کردن گزینه های متعدد بوده است. انتخاب منطقی و قابل انتظار از اسماعیل این است تا وی حمایت خود را از دکتر عبدالله که از طرف جبهه ملی مورد حمایت است اعلان نماید، زیرا اسماعیل خان از جمله اعضای عمده این جبهه است. بر علاوه، سابقه جهادی اسماعیل خان نیز بیشتر با عبد الله نزدیکی دارد تا کرزی. اما آوازه ها حکایت از این دارد که وی با کرزی وارد معامله شده و در روزهای آینده حمایت خود را از وی اعلان خواهد کرد. تعدادی از وب سایتهای هرات نوشته اند که تعداد زیادی پوسترهای کرزی به همراه دکتر اسپنتا و اسماعیل خان آماده شده است و با آمدن کرزی به هرات در میان مردم توزیع می گردد. در همین روز، اسماعیل خان حمایت خود را از کرزی اعلان خواهد کرد. اما آیا اسماعیل خان دست به کار درستی می زند؟

اسماعیل خان در بین مردم هرات هواداران زیادی دارد. این هواخواهی بیشتر ناشی از نقش اسماعیل خان در مبارزه با نیروهای شوروی و گروه طالبان و هم چنین مدیریت قوی او در بازسازی هرات در دوره دوم ولایت او در هرات می باشد. واقعیت این است که از زمانی که اسماعیل خان از مقام ولایت هرات بر کنار شد، بازسازی در هرات افت داشته و هرگز برای مردم هرات قناعت بخش نبوده است. در زمان بر کناری اسماعیل خان از ولایت، مردم زیادی به سرکها ریختند و حتی با نظامیان آمریکائی در گیر شدند که منجر به کشته شدن تعدادی از مردم گردید. قبل از آن، هرات از طرف، از جنوب توسط امان الله قوماندان پشتون شیندند، از شمال توسط ظاهر نائب زاده و از شرف نیز توسط حامیان ملا خداداد مورد حمله قرار گرفت، تا اینکه زلمی خلیُزاد پا در میانی کرد و آتش فتنه را به نفع کرزی و به قیمت بر کناری اسماعیل خان خاموش کرد. قبل بر این نیز اسماعیل خان پسر بزرگش میرویس صادق را به وسیله ظاهر نائب زاده قوماندان که مورد حمایت کرزی بود از دست داد.  پس از آن، اسماعیل خان اذعان کرد که در این حوادث دولت مرکزی به رهبری کرزی دست داشته است، چیزی که مورد تائید تحلیل گران مخالف اسماعیل خان از جمله دکتر اسپتنا نیز قرار گرفت. با در نظر داشت این واقعات، پیوستن اسماعیل خان به حکومت کرزی از همان اول عجیب به نظر می رسید، اما او هرگز از کرزی علناً حمایت نکرد و با اینکه در انتخابات قبلی از یونس قانونی هم حمایت نکرد، حامیان خود را اجازه داد تا به شکل گسترده به نفع قانونی فعالیت نمایند. اگر اسماعیل خان از کرزی در انتخابات علناً حمایت کند، باعث افت شخصیت وی در هرات می گردد.

در اولین گام، اسماعیل خان خود را با کسانی مثل ملا خداداد برابر خواهد کرد و با آنها در یک جبهه قرار می گیرد. این چیزی است که مردم هرات از اسماعیل خان انتظار ندارند. در قدم دوم برای مردم هرات سوال خلق خواهد شد که اسماعیل خان به چه قیمتی با کرزی معامله کرده تا از وی حمایت کند حمایت اسماعیل خان از کرزی به معنی تائید پالیسی های کرزی در مورد هرات است، این در حالی است که وضعیت کنونی به هیچ وجه مورد قبول مردم هرات نیست. وضعیت امنیتی در بدترین شکل آن وجود دارد. مردم از ترس اختطاف ها و دزدی ها آرام نیستند، و در سه سال اخیر هرات شاهد دو اعتصاب سر تاسری بوده است. برای مردم هرات سوال خلق می شود که اسماعیل خان آنها را به چه قیمت در معامله گذاشته است. آیا مردم هرات خود نمی دانند که چه کنند و به چه شخصی رای دهند که بعداً اسماعیل خان به نمایندگی از مردم از کرزی حمایت کند؟ آیا مردم از این پس نیز به سوی اسماعیل خان به عنوان یک رهبر خواهند دید یا یک معامله گر؟ و آیا هیچ تضمینی وجود دارد که مردم هرات از اسماعیل خان پیروی کنند و واقعاً رایشان را به نفع کرزی به صندوق بیندازند؟

افغانستان کشوری است که فرمانروایان آن هیچگاه به سادگی نخواسته اند از مقام خویش کنار بروند. غالباً مرگ، قتل و یا هم کودتا به عمر دولت یک حاکم اختتام بخشیده و دیگری را بر اریکه قدرت نشانده است. پنج سال پیش اما افغانستان اولین انتخابات دموکراتیک را تجربه کرد. حامد کرزی که در ادارات موقت و انتقالی به عنوان رئیس کار می کرد توانست تا از 16 رقیب خود پیشه گیرد و در دور اول انتخابات با 55 درصد آراء به حیث اولین رئیس جمهور منتخب افغانستان انتخاب شود. هر چند میزان آرای کرزی در انتخابات کم بود، ولی در کل اکثر مردم از وی حمایت می کردند و رقیب اصلی او توانسته بود فقط 17 درصد آراء را به خود اختصاص دهد. پنج سال بعد، مردم با سناریویی مواجه اند که بعضی قسمت های انتخابات قبلی را با خود همراه دارد، اما تفاوت هائی نیز به چشم می خورد.

پنج سال پیش، کرزی به عنوان نامزد پیشتاز شناخته می شد، و انتظار این نمی رفت تا کس دیگری از وی پیشی گیرد. جامعه جهانی و به ویژه آمریکا نیز به وی همکاری کرد. تعدادی از کاندیداهای فعلی در انتخابات قبلی نیز شرکت داشتند. اما تفاوت هائی نیز به چشم می خورد که می تواند انتخابات امسال را خیلی متمایز سازد. نسبت به پنج سال پیش وضعیت افغانستان خیلی خراب شده است، و مردم از نا امنی، اقتصاد خراب، فساد اداری و مواد مخدر رنج می برند، و حکومت کرزی عملاًَ ناکارآمدی خود را به اثبات رسانده است. افزون بر آن، تعداد کاندیداهای این دوره دو برابر انتخابات قبلی است، و این خود به خود چانس کرزی را در انتخابات مجدد کم می سازد. هر گاه هر کاندید فقط دو فیصد آراء را نیز بدست آورد، انتخابات به دور دوم کشیده می شود. این در حالی است که رقبای کرزی نیز کم نیستند.

داکتر عبدالله عبدالله به عنوان اصلی ترین رقیب کرزی به شمار می رود، و توانسته است تا کمپاینی منسجم تر از کرزی را اداره کند و به ولایات مختلف افغانستان سفر نماید. این سفرها باعث شده تا مردم بیشتر به برنامه های عبدالله آشنائی پیدا کنند و علاقمند رای دادن به وی گردند. حمایت کنندگان عبدالله در هرات رنگ آبی را رنگ کمپاین عبدالله انتخاب کردند، و نمایشی کم نظیر از حمایت از یک کاندید در هرات به نمایش گذاشتند. اما بر عکس، کرزی روی به بزرگان اقوام و رهبران جهادی آورده است. او با خلیلی، محقق، دستوم و فهیم کنار آمده است و کوشش نمی کند تا با مردم رو در روی قرار گیرد. بر علاوه، او فرصت طلائی حضور در برنامه مناظره تلویزون طلوع را از دست داد، و نوک انتقادهای حتی طرفداران خودش را نیز به خود متوجه ساخت.

چیز دیگری که کرزی را می تواند نگران سازد، عدم حمایت آمریکا از یک کاندید مشخص است، زیرا در انتخابات گذشته با اینکه آمریکا ادعای بی طرفی داشت، عملاً از کرزی حمایت می کرد. این بار سفیر و نماینده آمریکا در امور پاکستان و افغانستان با تعدادی از کاندیداهای سر شناس دیدار کرد، که خشم کرزی را بر انگیخت و حتی آمریکا را به حمایت داری از کاندیداهای مشخص متهم کرد.

با توجه به ناکار آئی سیاست های کرزی در هشت سال گذشته، و ادامه نا آرامی ها در جنوب که پایگاه قدرت کرزی است، احتمال اینکه انتخابات به دور دوم بکشد خیلی زیاد است. به احتمال زیاد در دور دوم کرزی مجبور است بار دیگر با دکتور عبدالله به رقابت بپردازد تا پیروز معرکه معلوم گردد. کشیده شدن انتخابات به دور دوم، هر چند از نگاه مالی زیانبار است، اما برای رشد دموکراسی اهمیت دارد. زیرا رئیس جمهور آینده می داند که حمایت اکثریت مردم را با خود ندارد و باید طبق نظر آنهائی که به او رای نداده اند نیز رفتار نماید. از سویی دیگر چانس کاندیدی که در مقابل کرزی قرار می گیرد نیز افزایش می یاید، زیرا اکثر کاندیداهائی که اکنون از کرزی انتقاد می کنند حاضر نخواهند شد تا در دور دوم از طرفداران خود بخواهند به کرزی رای دهند.

با این حال، مقامات کشور و جامعه بین المللی، خصوصاً کمیسیون انتخابات باید خیلی متوجه باشند تا از بروز تقلب جلو گیری شود، زیرا تقلب گسترده می تواند جامعه ما را بار دیگر به هرج و مرج بکشاند و داستان انتخابات ایران را در کشورمان تکرار نماید.